امام خمینی (ره) والله اسلام تمامش سیاست است؛ ***** مقام معظم رهبری: به گفتار امام و کردار امام اهتمام بورزید ***** امام خمینی(ره): ان شاء الله ما اندوه دلمان را در وقت مناسب با انتقام از امریکا و آل سعود برطرف خواهیم ساخت و داغ و حسرت حلاوت این جنایت بزرگ را بر دلشان خواهیم نهاد 1367/4/29 ***** امام خمینی(رحمة الله علیه) : حکومت آل سعود، این وهابیهای پست بیخبر از خدا بسان خنجرند که همیشه از پشت در قلب مسلمانان فرو رفته‌اند 1366/5/12***** امام خمینی (ره) شهادت در راه خدا مسئله ای نیست که بشود با پیروزی در صحنه های نبرد مقایسه شود، مقام شهادت خود اوج بندگی و سیر و سلوک در عالم معنویت است ***** امام خمینی (ره): ما تابع امر خداییم، به همین دلیل طالب شهادتیم و تنها به همین دلیل است که زیر بار ذلت و بندگی غیر خدا نمی رویم ***** امام خمینی(ره) ”من برای آنکه شما جوانان شایسته ای هستید، علاقه دارم که جوانی خود را در راه خداوند و اسلام عزیز و جمهوری اسلامی صرف کنید تا سعادت هر دو جهان را دریابید.„ ***** حُسنُ الخلاقِ یُدِّرُ الرزاقَ وَ یونِسَ الرِّفاقَ؛ خوش اخلاقى روزى ها را زیاد مى کند و میان دوستان انس و الفت پدید مى آورد. «نهج الفصاحه، ح 781»***** امام خمینی(س) علم همراه تهذیبِ نفس است که انسان را به مقام انسانیت می رساند .هم در علم کوشا باشید و هم در عمل و هم در تهذیب اخلاق ***** بايد مسائل اسلامي حل بشود در اينجا و پياده بشود. بايد مستضعفين را حمايت بكنند، بايد مستضعفين تقويت بشوند حضرت امام خميني قدس سره الشريف صحیفه امام – جلد 6 – صفحه 461 ***** اهمیّت فضای مجازی به انداره ی انقلاب اسلامی است "مقام معظم رهبری" ***** آن کسی قلمش قلم انسانی است که از روی انصاف بنویسد. امام خمینی (ره) ***** همان طوري که در سابق عمل مي‌شد، روضه‌خواني بشود، مرثيه گفته بشود، شعر و نثر در فضايل اهل بيت و در مصائب آنها گفته بشود. حضرت امام خميني قدس سره الشريف صحيفه امام – جلد 15 – ص 332 ***** نگذاريد پيشكسوتان شهادت و خون در پيچ و خم زندگي روزمره خود به فراموشي سپرده شوند. حضرت امام خميني قدس سره الشريف صحيفه امام، ج 21، ص 93 ***** من در ميان شما باشم و يا نباشم، به همه شما وصيت و سفارش مي‌کنم که نگذاريد انقلاب به دست نااهلان و نامحرمان بيفتد. حضرت امام خميني قدس سره الشريف صحيفه امام، ج 21، ص 93 ***** پيامبر اسلام نيازي به مساجد اشرافي و مناره‌هاي تزئيناتي ندارد. پيامبر اسلام دنبال مجد و عظمت پيروان خود بوده است که متأسفانه با سياست‌هاي غلط حاکمان دست‌نشانده به خاک مذلت نشسته‌اند. حضرت امام خميني قدس سره الشريف صحيفه امام، ج 21، ص 80 ***** پيغمبر اسلام تمام عمرش در امور سياسي بود، تمام عمرش را صرف كرد در سياست اسلامي، و حكومت اسلامي تشكيل داد. حضرت امام خميني قدس سره الشريف صحيفه امام، ج 15، ص 11 ***** امام به همه فهماند که انسان کامل شدن، علی وار زیستن و تا نزدیکی مرزهای عصمت پیش رفتن افسانه نیست. مقام معظم رهبری ***** راه ما راه امام خمینی است و در این راه با همه قدرت و قاطعیت خود حرکت خواهیم کرد. مقام معظم رهبری

 

 

 

تاريخ انتشار: 13 آبان 1398 ساعت 23:42:07
روایت سید حسن خمینی از استاد خود:
آیت الله سید علی محقق داماد هیچ‌گاه خود را درگیر القاب و عناوین نکرد/ ایشان فهم عرفی بسیار خوبی دارند

آیت ‎الله محقق شخصیت پنهان مانده حوزه است. حوزه علمیه قم و جامعه اسلامی خیلی می‎تواند از وجود ایشان استفاده کند. به نظرم در میان اساتید قم شخصیت‎هایی در رده ایشان خیلی کم باشند. البته آقای محقق هم به سبب ارتباط با بیت مؤسس حوزه که امروز سرآمد آن بیت است و هم به سبب شخصیت علمی و اخلاقی خودشان امروزه از محترم‌ترین عالمان حوزه هستند و در میان مراجع و علما و فضلای حوزه به خوبی شناخته شده هستند.

حریم امام نوشت: یادگار امام خمینی از اساتید مطرح خارج فقه و اصول حوزه علمیه قم و از شاگردان آیت الله سید علی محقق داماد است.

‌استاد حاج سید حسن خمینی 12 سال در دروس خارج فقه و اصول آیت الله محقق داماد شرکت کرده و از مستشکلین اصلی درس ایشان بوده و از این رو بسیار مورد توجه استاد خود قرار داشته است.

تولیت آستان مقدس امام خمینی و مؤسسه تنظیم و نشر ‌آثار امام خمینی(س)،  تدریس را از سال 1370 به صورت رسمی در مدرسه کرمانی‌ها آغاز و اکنون حدود 10 سال است که به تدریس خارج اصول و فقه در مدرسه عالی دار‌الشفا  اشتغال دارد.

نشریه حریم امام مصاحبه ای در خصوص شخصیت  علمی و معنوی آیت ‎الله سید علی محقق داماد با حجت الاسلام و المسلمین داشته که مشروح آن در ادامه می آید:

همان‎طور که مستحضرید موضوع گفت ‎و گوی ما درباره شخصیت علمی و معنوی آیت ‎الله سید علی محقق داماد(حفظه الله) است. در مطلع سخن برای ما بفرمایید که شروع آشنایی شما با ایشان از چه تاریخی بوده و نزد ایشان چه درس‎هایی را خوانده‎اید؟

من از سال تحصیلی 1376 تا پایان سال تحصیلی 1389-1388، یعنی حدود یازده سال یک دوره کامل در درس خارج اصول آیت ‎الله سید علی محقق داماد شرکت کردم. همزمان و در برخی از این سال‎ها در درس فقه ایشان هم حاضر می‎شدم که در آن زمان بحث حج و خمس را می‎گفتند. علاوه بر این‎ها در طول سالیان مختلف به همراه برخی از دوستان مباحث خصوصی را در خدمت ایشان بودیم؛ در یک مقطعی فقه می‎خواندیم که بخش‌هایی از کتاب طهارت و رهن و در مقطع دیگر کتاب استبصار را شامل می شد.

البته سبب آشنایی بنده با آیت ‎الله محقق داماد نسبت خانوادگی است. در حقیقت در ادامه ارتباطی که بیت مرحوم آیت ‎الله محقق داماد و بیت مرحوم شیخ مرتضی حائری یزدی با بیت حضرت امام داشتند و تاکنون ادامه داشته است.

وقتی برای تحصیل به قم آمدم، آیت ‎الله سید علی محقق داماد مدیر واقعی حوزه علمیه بود؛ اگرچه مرحوم آیت ‎الله فاضل لنکرانی ریاست حوزه را بر عهده داشت، اما عملاً اغلب کارهای اجرایی بر عهده آیت ‎الله محقق بود و به نظرم پایه‎گذاری بسیار بزرگ و مهم و ارزنده در حوزه علمیه قم به دست آیت ‎الله سید علی محقق داماد صورت گرفته است؛ هم به سبب جوان‎ تر بودنش نسبت به بقیه اعضای شورای مدیریت آن موقع و هم اینکه ایشان واقعاً هوش اجتماعی و ذکاوت بیشتری داشت و طبیعتاً و عملاً اغلب کارها به دست ایشان سپرده می‎شد.

مهم‎تر اینکه به هر حال نوه مرحوم حاج شیخ عبدالکریم حائری بودند و مراجع وقت قم، به‌خصوص مرحوم آیت ‎الله گلپایگانی به ایشان اعتماد وافر داشتند و همه به ذکاوت و تدبیر و هوش و دلسوزی ایشان اذعان می‎کردند.

لذا وقتی در سال 1368 به قم آمدم، آیت ‎الله محقق عملاً مدیریت حوزه علمیه را بر عهده داشتند و به همین جهت از روی علاقه‎ای که داشتند، کارهای اجتماعی دیگر را هم دنبال می‎کردند؛ برای مثال شهرک مهدیه قم با درایت و تلاش‎های ایشان ساخته شد. همچنین بیمارستان ولی‎ عصر(عج) قم به دست با کفایت ایشان ساخته شد که اقدام بسیار ارزنده‎ای بوده است.

در مجموع حضور ایشان در امور اجتماعی که منافع عامه دارد، در میان اقران ایشان ممتاز است. آقای محقق در دوره‌ای در زمان امام، با دستگاه قضایی مرتبط بودند که من همیشه فکر می‌کنم اگر این حضور به سبب تصادفی که کردند و به بیماری شان منجر شد، قطع نمی‌شد، می توانست برای نظام قضایی ما خیلی منشأ اثر باشد و چه بسا فواید بسیاری در حوزه تقنین و اجرا به همراه داشت.

 

مدیریت ایشان در حوزه علمیه آن موقع را چگونه ارزیابی می‎کنید؟

یکی از امتیازات آیت ‎الله محقق داماد در دوره مدیریت ایشان، این بود که با مجموعه بسیار کوچک و امکانات محدود، همه حوزه را به نحو احسن اداره می‎کرد. امکانات مالی و نیروی انسانی و اداری در آن موقع برای مدیریت حوزه علمیه بسیار محدود بود. در یک بخش از طبقه بالای مدرسه فیضیه چند اتاق بود که از آنجا همه امور حوزه علمیه اداره می‎شد و خروجی نسبتاً خوب و چشم ‎گیری داشت. در واقع یک مجموعه کوچک، اما کارآمد مدیریت حوزه علمیه را بر عهده داشتند. البته بعدها رفته‌رفته بخش اداری حوزه به علل مختلفی فربه شد؛ به ‎گونه‎ای که به نظرم الآن با بودجه‎ و نیروی انسانی چند برابر همان نتایج سابق (شاید مقداری بیشتر یا کمتر) حاصل می‎شود و این حُسن مدیریت آیت ‎الله محقق را در دوره خود ایشان می‎رساند. به نظرم همین سابقه مدیریتی ایشان، آقای محقق را بر استقلال حوزه مصرّ کرده است.

 

چطور شد که به جلسات درس ایشان راه پیدا کردید؟ چه چیزی سبب شد که انگیزه پیدا کنید و در جلسات درس آیت ‎الله محقق حاضر شوید؟

وقتی به قم آمدم، آیت ‎الله سید علی محقق داماد مدرس برجسته مکاسب به شمار می‎آمد. البته آن موقع من هنوز مکاسب نمی ‎خواندم، اما دوستانِ سطوح بالاتر را می‎دیدم که از نحوه تدریس و تیزهوشی و قدرت انتقال مفاهیم ایشان مبتهج بودند. طلبه‎هایی که به درس ایشان می‎رفتند از جمله طلبه‎های ممتاز حوزه علمیه به شمار می‎آمدند.

من در سال 1376 وارد درس خارج اصول شدم. درس خارج فقه را دو سال زودتر شروع کردم؛ یعنی از سال 1374 درس فقه آیت ‎الله شبیری زنجانی را شرکت می‎کردم. در سال 1376 با برخی از دوستان مشورت کردم که درس اصول چه کسی را شرکت کنم. اتفاقاً در آن سال آیت ‎الله محقق، خارج اصول را از اول شروع کرد که فکر کنم دوره سوم درس اصول ایشان بود. با دوستان، از جمله مرحوم آقای شفیعی و آقای احمدی(نوه آیت ‎الله بروجردی و داماد آیت ‎الله سید علی محقق که در درس ایشان شرکت می‌کردند) مشورت کردم. پیشنهاد دادند که درس خارج اصول آیت ‎الله محقق را شرکت کنم. ایشان آن موقع در مدرسه آیت ‎الله گلپایگانی درس می‎دادند. خواهش کردم که درس را به مدرسه دارالشفاء منتقل کنند که رفت و آمد ایشان هم راحت‎تر باشد. اتفاقاً ایشان هم خیلی بزرگوارانه پذیرفت و به سبب خواهش من، جلسات درس ایشان را از مدرسه آیت ‎الله گلپایگانی به مدرسه دارالشفاء آوردند و در همان مدرسه از سال 1376، یعنی اول مهر که درس‎ها شروع می‎شود تا پایان دوره سال 1388-1389 درس خارج اصول ایشان را شرکت می‎کردم. به خاطر دارم که از ساعت 9 صبح تا 10 درس اصول می‎گفتند. در طول این سالیان فقه هم می‎گفتند که از ساعت 10 تا 11 تشکیل می‎شد و من پس از اتمام جلسه درس اصول، چند سالی در جلسه درس فقه ایشان هم شرکت می‎کردم. شاید در طول این سالیان گاهی هم پیش می‎آمد که ساعت‎ های تشکیل جلسات درس جابه‎جا شود.

 

از شخصیت آیت ‎الله محقق بیشتر برای ما بگویید. ایشان چه ویژگی‎هایی داشت که شما یازده سال درس اصولشان را به‎طور مستمر شرکت می‎کردید؟

یکی از ویژگی‎های ممتاز آیت ‎الله سید علی محقق داماد، تیزهوشی ایشان است. در میان اساتیدی که تاکنون دیده‎ و شناخته‎ام و حتی شنیده‌ام، کمتر چنین ویژگی را در این حد در کسی سراغ دارم. من عادت داشتم که در درس ایشان زیاد اشکال کنم. هر کسی اشکال می‎کرد، هنوز دهان باز نکرده، ایشان می‎فهمید که طرف می‎خواهد چه بگوید.

 در درس آیت ‎الله محقق گاهی که اشکال می‎کردم، وسط اشکال که هنوز حرفم تمام نشده، می‎گفت که می‎دانم چه می‎خواهی بگویی. سؤالم را خودشان دقیق‎تر تقریر می‎کردند و پاسخ می‎دادند و ضمن آن هم می‎گفتند: «می‎دانم اشکال بعدی‌ ات چیست.» اشکال بعدی را که در ذهنم خطور کرده بود مطرح می‎کردند و پاسخ می‎گفتند. یعنی سیر ذهنی افراد را دنبال می‎کرد و این نکته بسیار عجیب و جزو تیزهوشی‎های قابل‌ تحسین ایشان است. این را بگذارید در کنار توانایی و علمیت جامع و بالای ایشان هم در اصول و در هم فقه!

 

در حین تدریس مانع اشکالات طلبه ‎ها نمی‎شد؟

خیر. به هیچ عنوان. بحث و گفت‎وگو و طرح اشکال با استاد در حین تدریس آزاد بود. حتی گاهی برخی طلبه‎ ها زیاد و بی‎جهت بحث می‎کردند؛ اما ایشان عصبانی نمی‎شد. بر خلاف برخی دیگر از اساتید که وقتی طلبه ‎ای سر درسشان زیاد بحث می‎کند و اشکالاتش دنباله‎دار می‎شود، عصبانی می‎شوند. من در جلسات آقای محقق خیلی عصبانیتی از ایشان ندیدم و به یاد ندارم.

ایشان بسیار روحیه شاگردپروری دارند. توجه می‎کند به شاگردانی که استعداد دارند و به آنان عنایت بیشتری دارد. هیچ‌گاه کیفیت درس را فدای کمیت آن نمی‎کند. در طول دوره‎ها هیچ وقت دغدغه این را نداشتند که تعداد طلبه‎ها سر جلسات بیشتر باشد و این مسأله اصلاً برایشان اهمیت نداشت.

نکته دیگر، احاطه علمی ایشان بر مباحث اصولی است. در فهم اینکه بزرگان و صاحب نظران اصولی چه می‎گویند و چه نظراتی دارند، احاطه بسیار خوبی دارند. گاهی مثلاً از مرحوم آخوند مطلبی را نقل می‎کنند و نشان می‎دهند که خیلی دقیق مطلب ایشان را ابتدا درک و سپس تقریر کرده‌اند. این ویژگی ایشان در تدریس برای ما بسیار قابل استفاده بود. البته اساتید دیگر اصول هم بودند که در این زمینه توانا هستند؛ اما این ویژگی همراه با سایر ویژگی‎های مثبت آقای محقق قابل توجه و ارزشمند بوده است.

دقت اصولی آقای محقق هیچ وقت فدای فهم عرفی ایشان نشد و فهم عرفی ایشان هم فدای دقتشان نشد. هر وقت وارد مباحث فقهی می‎شدند، نشان می‎دادند که فهم عرفی بسیار خوبی دارند و این اتفاقاً به سبب ارتباطات اجتماعی ایشان است. فهم عرفی آقای محقق از مسائل اجتماعی و اینکه اساساً فلان روایت ناظر به چه چیزی است، بسیار حائز اهمیت است. علاوه بر اینکه روش ایشان این بوده است که چندان وارد روایات اهل سنت نشود. آقای محقق در مسائل فقهی فهم عرفی بسیار بالایی دارد. این فهم عرفی هم در مباحث کتاب الطهاره و حج که محتاج جمع بین روایات است و هم در مباحث معاملات که محتاج فهم بهتر عمومات و اطلاقات است، خود را به خوبی نشان می‌داد.

در دوره‌ای که خدمت ایشان کتاب استبصار را می‌خواندیم بیشتر بحث ما ناظر به همین جمع‌های عرفی بود که مرحوم شیخ با توجه به شواهد روایی مطرح کرده اند. هم چنین توجه ایشان به بنای عقلا و اینکه بنای عقلایی مستحدثه را هم حجت می‌دانند بسیار در مباحث معاملات راهگشا است. آقای محقق فقه احتیاط محور ندارند و بسیار به اینکه نتیجه تفقه، جامعه را با مشکل مواجه نکند توجه دارند.

البته روش فقهی ایشان یک روش سنتی است و برای درک موضوع، همیشه به موضوع شناسی عنایت کامل دارند.

مثلا برای درک مسأله حج، جزییات آن را از نزدیک ملاحظه می‌کردند. از طرف دیگر وقتی وارد مباحث اصولی می‎شود نه گرفتار دقت‎های فلسفی و پیچیده می‎شود که درس اصول را از اصولی و عرفی بودن خارج کند و نه اینکه بسیار ساده‎انگارانه با مسائل اصولی برخورد کند. این ویژگی بسیار قابل‌تحسین و قابل استفاده است. احاطه اصولی ایشان بر پایه‌های مختلف اصول و توانایی اینکه بتوانند به مباحث مختلف نقب بزنند هم بسیار مهم است. ویژگی ممتاز آقای محقق، در کنار توانایی‌های دیگر ایشان، بیان سلیس ایشان است. آقای محقق در بیان مراد خودشان هیچ نوع پیچیدگی در سخن ندارند. بیان ایشان هم در فصاحت و هم در تنظیم و مقدمه چینی کامل و بی نقص است.

علاوه بر این‎ها، ایشان حافظه بسیار خوبی هم دارد. معمولاً مسائل مختلف را از جاهای مختلف به یاد دارد و اگر هم مسئله‎ای را به خاطر نداشته باشد، بسیار شجاعانه بیان می‎کند که «الآن خاطرم نیست» یا «نمی‎دانم». این هم از آن جمله ویژگی‎هایی است که برای ما درس‎آموز بوده است. این ویژگی را معمولاً هر کسی ندارد و در حوزه معمولاً هر کسی تمایل ندارد که واژه «نمی‎دانم» را بر زبان بیاورد. شخصیت بزرگی مثل آیت ‎الله محقق وقتی در پاسخ به مسئله‎ای به‌راحتی به ما می‎گوید: «نمی‎دانم» برای ما خیلی درس‎آموز بوده است.

 

علت اینکه آیت ‎الله محقق به سمت مرجعیت نرفت چه بوده است و نظر شما در این باره چیست؟

من واقعاً متأسفم از اینکه آیت ‎الله محقق علیرغم لیاقت کامل، گامی در مسیر مرجعیت برنداشته اند. هر وقت هم در این باره با ایشان گفت‎وگو می‎شد، ابراز تمایلی نشان نمی‎داد. هیچ‌ گاه خود را درگیر القاب و عناوین نکرد.

 

مهم‎ترین ویژگی شخصیت ایشان را چه می‎دانید؟

دلسوزی ایشان به حال طلاب و جامعه بسیار ارزشمند است. در کنار همه این‎ ویژگی‎های مثبت و ارزنده، در حوزه‎های دیگر هم اطلاعات کافی دارند. معمولاً بسیاری از علما تک‎بُعدی هستند؛ اما آیت ‎الله محقق در اکثر ابعاد و مسائل تاریخی، اجتماعی، سیاسی اطلاعات کافی دارند. هوش اجتماعی بسیار بالایی هم دارند و این احاطه ایشان را بر مسائل مختلف نشان می‎دهد. در مسائل اجتماعی و سیاسی صراحت عجیبی دارند؛ چون هیچ طمعی برای آینده ندارند، خیلی راحت حرف خودشان را می‎گویند. به همین سبب هم خیلی منیع‎ الطبع و بلند‎نظر هستند و به القاب و عناوین توجهی ندارند. به نظرم آیت ‎الله محقق داماد جزو ذخایر حوزه علمیه است و شاید نسل جدید طلاب قدر ایشان را کمتر می‎شناسد. حضرت آقای محقق از منظر دیگر، گنجینه خاطرات ارزشمند حوزه‌های علمیه و رجال حوزه هستند. مراوده با ایشان علاوه بر فایده علمی، در بردارنده بسیاری از این قضایای پنهان و پیدای حوزه‌های مختلف است.

 

‎آیت‎الله محقق به لحاظ تعلق ‌خاطر علمی بیشتر به کدام یک از بزرگان گذشته اصولی و فقهی گرایش دارد؟

در حین تدریس مقید بوده است که نظرات مرحوم شیخ و مرحوم آخوند را مطرح کند؛ نظرات دیگر بزرگان را هم به فراخور حال و موضوعات درسی بیان می‎کند. معمولاً افرادی که پدرشان صاحب‎ نظر است و اسم و رسمی دارد، در تدریس و بیانات علمی مقیدند که از قول پدرشان هم مطالبی نقل کنند. اما آقای محقق این‎طور نیست؛ بلکه جایی که احساس می‎کرد باید نظر والد ماجدش را بیان کند، می‎گفت. شاید به نظرات مرحوم حاج شیخ بیشتر از نظرات مرحوم والدش نظر داشتند. علی‎رغم اینکه ایشان یک دوره درس اصول والدشان را نوشته اند.

البته ما در آن دوره که نزد آقای محقق درس می‎خواندیم، کتاب تقریرات والدشان در اواخر همان ایام چاپ شد.

هچ‎گاه عادت نداشت همه دیدگاه‎های یک شخص را در جلسه مطرح کند. بستگی داشت چه کسی در آن موضوع مورد بحث، نظری دارد و نظرش هم قابل تأمل باشد و مقام رد و اثبات دارد؛ در این صورت نظرش را بیان می‎کند.

آیت ‎الله محقق از چهره‎های شاخص مکتب قم در بحث فقه و اصول است. کل اصول ایشان یازده سال طول کشیده است و تطویل ندارد. ایشان به گستره اقوال توجه ندارد و بیشتر به امهات و به بزنگاه‎ها و دقت‎های خاصی که اصولیون دارند، توجه دارد. در مسائل همه اقوال موجود را مطرح نمی‎کند؛ بلکه چند نمونه شاخص را انتخاب و بیان می‎کند. به نظرم در مجموع ایشان در بحث اصول،بیشتر مقید هستند که نظرات خودشان را مطرح کنند و طرح سایر اقوال هم در راستای زمینه سازی یا تکمیل مبنای اتخاذ شده خودشان است.

 

آیا شما درس ایشان را تقریر هم کرده‌اید؟

بله. من یک دوره کامل از مباحث اصول ایشان را هر شب و بعد از درس نوشته ام. البته الحمدلله دوره کامل اصول ایشان به قلم خودشان در حال انتشار است. مدتی هم، من و برادرم جناب حجت الاسلام و المسلمین راستی، روی متن اصول ایشان، و البته زیر نظر ایشان کار می‌کردیم. طرحی را در ذهن داشتم که فعلا به سرانجام نرسیده است.

 

حضرت‎عالی دروس فقه خود را فقط نزد آیت ‎الله محقق خوانده اید یا اساتید دیگر هم بوده اند که در درس فقه‎شان حاضر می‎شدید؟

من پنج سال درس فقهِ آیت ‎الله شبیری زنجانی را شرکت کرده ام. ایشان سه سال بحث خمس را می‎ فرمودند و بعد کتاب «نکاح» را مطرح کردند که من دو سال و نیم آن را هم شرکت کردم. علاوه بر آن مباحثی از درس خمس آیت ‎الله محقق را هم حاضر می‎شدم. آقای محقق از ساعت 9 تا 10 اصول و از 10 تا 11 فقه می‎گفتند. خودم از ساعت 10 تا 11 تدریس داشتم و چون دوست داشتم درس فقه ایشان را شرکت کنم، خواهش کردم که ساعت فقه را تغییر بدهند. ایشان هم قبول کردند و ساعت جلسه درس فقه تغییر کرد.

یک سال هم درس فقه مرحوم آیت ‎الله فاضل لنکرانی شرکت کردم که ایشان مکاسب محرمه می‎گفتند. سال آخر عمرشان هم بود و به علت کسالت به سختی مباحث درسی را بیان می‎کردند.

چند سالی هم در درس فقه آیت ‎الله وحید خراسانی حاضر شدم که ایشان آن موقع خیارات می‎گفتند.

بعضاً هم در ماه‎های مبارک رمضان به‌ صورت مختلف جلسات درسی فقه برخی بزرگان، از جمله: آیت ‎الله صانعی، مرحوم آیت ‎الله موسوی اردبیلی و... شرکت می‎کردم.

با این حال اکثر درس‎های فقهی و اصولی خودم را نزد آیت ‎الله محقق خواندم. علاوه بر درس‌های عمومی ایشان، چند روز در هفته، عصرها و حتی گاهی ایام تعطیل در ماه رمضان، با دوستان هم بحث به طور خصوصی در درس ایشان شرکت می‌کردیم. حجج اسلام والمسلمین آقایان نور مفیدی، بروجردی‌ها، احمدی و راستی معمولا در این درس‌ها حاضر بودند که بعضا همان مباحث را مباحثه هم می‌کردیم.

 

آیت ‎الله محقق در فقه بیشتر مسلط است یا در اصول؟

در هر دو حوزه فقه و اصول مسلط هستند. در واقع هم اصولی و هم فقیه بزرگی هستند. آیت ‎الله محقق شخصیت پنهان مانده حوزه است. حوزه علمیه قم و جامعه اسلامی خیلی می‎تواند از وجود ایشان استفاده کند. به نظرم در میان اساتید قم شخصیت‎هایی در رده ایشان خیلی کم باشند. البته آقای محقق هم به سبب ارتباط با بیت مؤسس حوزه که امروز سرآمد آن بیت است و هم به سبب شخصیت علمی و اخلاقی خودشان امروزه از محترم‌ترین عالمان حوزه هستند و در میان مراجع و علما و فضلای حوزه به خوبی شناخته شده هستند.

 

شما درس مرحوم آیت ‎الله سلطانی را هم شرکت می‎کردید؟

من نزد مرحوم آیت ‎الله سلطانی بخش‌هایی از لمعه و معالم را خواندم. ایشان در سال 1376 به رحمت خدا رفتند. من سال 1368 طلبه شدم که اواخر سال‎های عمرشان بود که ایشان مریض‌ احوال بودند. به همین خاطر درس خارج ایشان را نمی‎توانستم شرکت کنم و البته مرحوم آقای سلطانی آن سال‌ها تدریس عمومی نداشتند.





  تعداد بازديدها: 36


 
نظرات خوانندگان:
 

نظرات حاوي توهين، افترا، تهمت و نيش به ديگران منتشر نمي‌شود.

نام:
پست الکترونيک:
متن پيام:


 
آخرين اخبار و مطالب 
صادق زیبا کلام:‌
اگر یک فرد نظامی هم رئیس جمهور شود، نمی تواند معجزه کند چون عصای موسی ندارد / تا زمانی که مردم درگیر شهریه درسی فرزندان و اجاره بهای خانه باشند، رشد نمی کنند
تلویزیون، ترور آیت‌الله هاشمی را سانسور کرد
از سوی علیرضا معزی؛
رمزگشایی از کُدی که روحانی درباره به یغما رفتن دومیلیارد دلار داد
سید حسن نصرالله:
شبح جنگ به احتمال 99٪ از سر منطقه برداشته شد/ ترامپ خیلی وقت است پای تلفن است تا ایران به او زنگ بزند
در مراسم افتتاح طرح‌های معدنی و فولادی و صنعت آب و برق کرمان؛
روحانی: اگر از پول مردم دو سال در خانه و دفتر کار مردم شنود بگذاریم، درست نیست/ «به پرونده رسیدن» درست است، «پرونده سازی» درست نیست
پیام وزیر اطلاعات به مناسبت هفته وحدت
یادداشتی از: امیر حیات بینی*
درس‌هایی از آیت الله امینی
در جلسه شورای اداری استان یزد؛
روحانی: بعد از انتخابات 4 سال باید آتش‌بس اعلام شود و همه باید با هر عقیده و نگرشی با فرد انتخاب شده کار کنند تا زمان انتخابات بعدی فرا برسد/ دنبال راه حل با دنیا هستیم اما دنبال ذلت نیستیم
واکنش آلمان به اظهارات مکرون درباره مرگ مغزی ناتو: زیر سوال بردن ناتو اشتباه است / آلمان و اروپا بدون آمریکا نمی توانند به طور موثر از خود محافظت کنند
گزارشی از چگونگی تیرباران دکتر فاطمی / دکتر فاطمی هنگام اعدام چند بار گفته بود: «زنده باد دکتر مصدق»
نگاهی دیگر(قسمت پانصدوهشتادوپنجم)
تاریخ خلع ید از انگلستان
رئیس جمهور در جمع مردم یزد
نگذاریم خواست آمریکا از حنجره عده ای معدود بلند شود/ هر کس دستش به فساد آلوده باشد باید با او برخورد شود
مسیح مهاجری:
مردم می‌فهمند که FATF چون مشکل این دولت را حل می‌کند نباید تصویب شود
عراقچی:
در زمان و مکان مناسب به حمله به نفتکش ایرانی پاسخ می‌دهیم
بنر تسلیت هیئت انصارالخمینی (ره) به خانواده های ی معزای پورسلطان
پوستر:
"کربلایی حسین پورسلطان" عموی گرامی آقای علی اکبر پورسلطان به دیار دوست شتافت
یادداشتی از: علامه شهید مرتضی مطهری
چرا در روایات وارد شده که فقها در زمان ظهور به قتل حجت بن الحسن فتوا خواهند داد؟
نگاهی دیگر(قسمت پانصدوهشتادوچهارم)
توهم عالمانه
اختصاصی:
جدیدترین آثار آیینی خانم شیرین نوشیروان را مشاهد فرمایید، با ذکر صلوات بر محمد و آل محمد
نگاهی دیگر(قسمت پانصدوهشتادوسوم)
از کوچک جنگلی تا گیله وا

آرشیو همه مطالب


 
پربازديدها 
اختصاصی:
جدیدترین آثار آیینی خانم شیرین نوشیروان را مشاهد فرمایید، با ذکر صلوات بر محمد و آل محمد
اختصاصی:
یا قائم آل محمد (عج) اثری آیینی از خانم شیرین نوشیروان
نگاهی دیگر(قسمت پانصدوهشتادوسوم)
از کوچک جنگلی تا گیله وا
به همت آقای حاج حسن وفایی
احادیثی گوهربار از امام حسن عسکری (علیهم السلام)
نگاهی دیگر(قسمت پانصدوهشتادودوم)
جنبه عمومی رسیدگی به جرائم
سخنگوی قوه قضائیه:
در پرونده روح الله زم مستندات فراوانی به دست آمده / نحوه ارتباط این فرد با سرویس های بیگانه مشخص شده / وجوه اخذ شده ناشی از این ارتباط هم مشخص شده / این فرد یک حالت سر شبکه ای و برای خیلی از پایگاه های برون مرزی مرجعیت داشته / اتهامِ محاربه؟ تا پایان تحقیقات از بیان جزئیات معذوریم
یادداشتی از: علامه شهید مرتضی مطهری
چرا در روایات وارد شده که فقها در زمان ظهور به قتل حجت بن الحسن فتوا خواهند داد؟
پوستر:
"کربلایی حسین پورسلطان" عموی گرامی آقای علی اکبر پورسلطان به دیار دوست شتافت
روایت موسوی خوئینی‌ها از تسخیر سفارت آمریکا:
ملاقات مهندس بازرگان با برژینسکی مردم ایران را شوکه کرده بود / لزومی نداشت به واکنش آمریکا فکر کنیم / عده‌ای قصد حمله به سفارت روس و انگلیس را داشتند
روایت مرحوم حاج سید احمد خمینی از وضع حوزه های علمیه هنگام تبعید امام: سرگرم فروعات اسلام بودند/ تحجر و قشری نگری و مقدس مآبی بیداد می کرد/ تدریس فلسفه و عرفان اسلامی کفر و گناه محسوب می شد/ مبارزه با شاه خلاف شئون مرجعیت بود
رئیس جمهور در جمع مردم یزد
نگذاریم خواست آمریکا از حنجره عده ای معدود بلند شود/ هر کس دستش به فساد آلوده باشد باید با او برخورد شود
نگاهی دیگر(قسمت پانصدوهشتادوچهارم)
توهم عالمانه
ترس ساواک به هنگام دستگیری امام (س)
با حکم رهبر معظم انقلاب اسلامی انجام شد؛
انتصاب نماینده ولی‌فقیه در استان مازندران و امام‌جمعه ساری
یادداشتی از: حجت الاسلام هادی سروش
نگاه متفاوت به«فقیه و تقلید» با الهام از امام عسکری(ع)
شکایت علی مطهری از خبرگزاری فارس به خاطر انتشار ویدیوی حاشیه ساز
یادداشتی از: داود رضایی
جزئیاتی از تبعید امام به ترکیه که تاکنون نشنیده اید
تازه‌ترین شرط گرجستان برای اقامت ایرانی‌ها
ابراهیم فیاض:
افزایش فحشا در قم به خاطر صیغه‌کردن‌های آقایان است
الخلیج الیوم:
عربستان 52 بار یمن را بمباران کرد


 
آمار بازديد از سايت 
تعداد بازدید امروز: 6591
تعداد بازدید دیروز: 16862
بازدید کل: 29387265
مشاهده آمار کامل
تمامي حقوق براي هيئت انصارالخميني (ره) محفوظ است.